در پروژه‌هایی که ورق در معرض رطوبت، تغییرات دما و دیگر عوامل محیطی قرار دارد، انتخاب مدلی با پوشش سطحی مناسب اهمیت زیادی پیدا می‌کند. ورق آلوزینک یکی از گزینه‌هایی است که به‌دلیل برخورداری از پوشش مقاوم و ظاهر یکدست، در بخش‌های مختلف ساختمان و صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ورق آلوزینک چیست؟

ورق آلوزینک یا ورق گالوالوم نوعی ورق فولادی است که با روش نورد سرد تولید می‌شود. سطح این مدل با آلیاژی متشکل از ۵۵ درصد آلومینیوم، ۴۳.۴ درصد روی و ۱.۶ درصد سیلیکون پوشانده می‌شود. این ترکیب باعث شده ورق از دو سازوکار متفاوت برای مقابله با خوردگی بهره ببرد.

آلومینیوم یک لایه محافظ روی سطح ایجاد می‌کند و مانع نفوذ عوامل خورنده به فولاد می‌شود. در مقابل، روی در صورت ایجاد خراش یا آسیب در پوشش از بخش فولادی محافظت می‌کند.

به‌همین دلیل، آلوزینک در برخورد با رطوبت و شرایط جوی مختلف عملکرد مناسبی دارد و از دوام بالایی برخوردار است.

کاربردهای آلوزینک

مهم‌ترین کاربردهای ورق آلوزینک عبارتند از:

• استفاده در ساخت پوشش سقف ساختمان، نمای ساختمان و بخش‌های خارجی که در معرض رطوبت قرار دارند.
• به‌عنوان یکی از لایه‌های بیرونی ساندویچ پانل‌ سقفی و دیواری در ساختمان‌ها، سوله‌ها، سردخانه‌ها و فضاهای صنعتی بکار می‌رود‌.
• در بخش‌هایی از تجهیزات تهویه مطبوع که در معرض حرارت، رطوبت یا عوامل خورنده قرار دارند، استفاده می‌شود.
• برای روکش لوله‌ها با هدف محافظت از تجهیزات و افزایش دوام آن‌ها بکار گرفته می‌شود.
• در ساخت درب‌های صنعتی، نرده‌ها و برخی اجزای سازه‌ای مورد استفاده در فضای باز کاربرد دارد.
• در بخش‌هایی از سازه‌ها و تجهیزات خورشیدی که بازتاب مناسب سطح اهمیت دارد، استفاده می‌شود.

تفاوت ورق آلوزینک و گالوانیزه چیست؟

مهم‌ترین تفاوت‌های این دو ورق شامل موارد زیر است:

نوع پوشش محافظ

هر دو محصول از پایه فولادی ساخته می‌شوند، اما پوشش سطحی آن‌ها یکسان نیست. در ورق گالوانیزه یک لایه روی، سطح فولاد را می‌پوشاند و از آن دربرابر خوردگی محافظت می‌کند.

در مقابل، سطح آلوزینک با ترکیب آلومینیوم، روی و سیلیکون پوشانده می‌شود. حضور آلومینیوم در این ساختار یکی از مهم‌ترین دلایل تفاوت عملکرد این دو محصول است.

مقاومت در برابر خوردگی

ورق گالوالوم دربرابر خوردگی ناشی از رطوبت و عوامل جوی، عملکرد بهتری نسبت به گالوانیزه دارد.

ترکیب آلومینیوم و روی، لایه‌ای محافظ روی سطح این ورق ایجاد می‌کند که دوام آن‌را در محیط‌های مختلف افزایش می‌دهد.

لازم به ذکر است که براساس شرایط استفاده، طول عمر آلوزینک می‌تواند حدود ۲ تا ۶ برابر ورق گالوانیزه معمولی باشد.

تفاوت در بازتاب حرارت

یکی دیگر از تفاوت‌های مهم، میزان بازتاب انرژی حرارتی است. آلوزینک قابلیت بازتاب حرارت بالاتری دارد و میزان بازتاب آن می‌تواند حدود دو برابر گالوانیزه باشد. این ویژگی باعث می‌شود در کاربردهایی که کاهش جذب گرما اهمیت دارد، عملکرد مناسب‌تری داشته باشد.

از دست ندهید: ورق کامپوزیت آلومینیوم

مزایای ورق آلوزینک

مهم‌ترین مزایای این ورق عبارتند از:

دوام در برابر خوردگی

پوشش آلوزینک در محیط‌های مختلف از سطح فولاد محافظت می‌کند و به افزایش عمر ورق کمک می‌شود.

فرم‌پذیری مناسب

امکان برش و شکل‌دهی ورق متناسب با نیاز پروژه وجود دارد و می‌توان از آن در فرآیندهای مختلف تولید استفاده کرد.

قابلیت جوشکاری

در هنگام ساخت و مونتاژ می‌توانید این ورق را به روش‌های مناسب جوشکاری کنید.

امکان رنگ‌آمیزی

سطح ورق قابلیت پذیرش رنگ را دارد و می‌توانید ظاهر آن‌را متناسب با کاربرد موردنظر تغییر دهید.

یکنواختی سطح

پوشش سطحی منظم و پرداخت یکنواخت، ظاهر محصول را در طول استفاده حفظ می‌کند.

تحمل حرارتی

ورق گالوالوم می‌تواند در دماهای بالا عملکرد خود را حفظ کند، چراکه مقاومت حرارتی این ورق حدود ۳۱۵ درجه سانتی‌گراد است.

قابلیت بازیافت

فولاد و پوشش موجود در این محصول قابلیت بازیافت دارند و می‌توان ورق را پس از پایان عمر مفید وارد چرخه بازیافت کرد.

معایب ورق آلوزینک

آلوزینک معایبی نیز دارد که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:

• قیمت اولیه بالا: در بسیاری از موارد، هزینه خرید آلوزینک از ورق گالوانیزه بیشتر است.
• آسیب‌پذیری پوشش در هنگام برش و فرم‌دهی نامناسب: برش یا خم‌کاری غیراصولی به لایه محافظ آسیب می‌زند و مقاومت ورق را در آن قسمت کاهش می‌دهد.
• محدودیت در برخی جوشکاری‌ها: هنگام جوشکاری باید روش و شرایط مناسب انتخاب شود تا به پوشش سطحی این ورق آسیب وارد نشود.
• عملکرد نامناسب‌ در محیط‌های بسیار قلیایی: تماس طولانی‌مدت با برخی مواد قلیایی می‌تواند به پوشش آلوزینک آسیب بزند.
• تفاوت کیفیت بین محصولات موجود در بازار: عملکرد و دوام ورق به کیفیت فولاد پایه، ضخامت ورق و مشخصات پوشش بستگی دارد.

مشخصات ورق های گالوالوم

در‌جدول زیر به معرفی مهم‌ترین ویژگی‌های ورق‌های گالوالوم می‌پردازیم:

نحوه تولید ورق آلوزینک

معمولاً مراحل تولید ورق آلوزنیک در کارخانه‌های مختلف به‌صورت زیر است:

1.      آماده‌سازی فولاد پایه

ماده اولیه در این فرایند، ورق فولادی نورد سرد است. پیش از آنکه پوشش محافظ روی سطح آن قرار بگیرد، ورق باید کاملاً تمیز و عاری از چربی، گردوغبار و سایر آلودگی‌ها شود. این کار باعث می‌شود پوشش نهایی در تمام قسمت‌ها کیفیت یکسانی داشته باشد.

2.    تشکیل لایه محافظ

در ادامه، ورق آماده‌شده از داخل حمام حاوی فلز مذاب با ترکیب مشخصی از آلومینیوم، روی و سیلیکون عبور‌ می‌کند. تماس سطح فولاد با این مذاب، زمینه تشکیل پوشش آلوزینک را فراهم می‌سازد.

مقدار پوشش ایجادشده باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که ضخامت آن در بخش‌های مختلف ورق اختلاف قابل‌توجهی نداشته باشد.

3.   تثبیت پوشش روی ورق

بعد از خروج ورق از حمام، پوشش ایجادشده باید به‌تدریج سرد و پایدار شود.

پس از این مرحله، محصول می‌تواند متناسب با سفارش و کاربرد موردنظر، تحت فرایندهایی مانند برش، شکل‌دهی یا رنگ‌آمیزی قرار بگیرد.

برترین تولیدکنندگان در ایران

در ایران دو کارخانه زیر ورق آلوزینک را به روش‌ غوطه‌وری گرم تولید می‌کنند:

• صنایع هفت الماس
• فولاد تاراز چهارمحال

وزن ورق آلوزینک

برای محاسبه وزن که یکی از عوامل تعیین‌کننده قیمت ورق آلوزینک نیز محسوب می‌شود، باید طول و عرض ورق را در ضخامت و چگالی آن ضرب کنید.

اگر ابعاد برحسب متر و چگالی برحسب کیلوگرم بر مترمکعب باشد، نتیجه نهایی برحسب کیلوگرم خواهد بود:

وزن ورق = طول × عرض × ضخامت × چگالی

فرض کنید ابعاد یک ورق آلوزینک ۲.۵ متر طول، ۱.۲۵ متر عرض و ۰.۷ میلی‌متر ضخامت داشته باشد. برای محاسبه وزن، ابتدا ضخامت را به متر تبدیل می‌کنیم:

۰.۷ میلی‌متر = ۰.۰۰۰۷ متر

حالا ابعاد ورق را در چگالی فولاد، یعنی حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب، قرار می‌دهیم:

وزن = ۲.۵ × ۱.۲۵ × ۰.۰۰۰۷ × ۷۸۵۰

حاصل این محاسبه حدود ۱۷.۱۷ کیلوگرم است. بنابراین، وزن تقریبی یک ورق آلوزینک با ابعاد ذکر شده حدود ۱۷ کیلوگرم خواهد بود.